Po co wycena
Wycena jest potrzebna wtedy, gdy intuicja przestaje wystarczać: przy cenie w negocjacjach, wartości udziałów, potencjale technologii, poziomie finansowania albo wartości aktywów w sprawozdaniu.
Z każdym z tych czterech pytań wiąże się inny standard wartości, a więc inna liczba dla tej samej firmy. Proszę kliknąć pytanie, żeby zobaczyć, który to standard, kto go oczekuje i co zmienia w metodzie.
-
Godziwa wartość rynkowa
Wartość przy założeniu, że po obu stronach stoi typowy uczestnik rynku, obaj zainteresowani transakcją i żaden pod przymusem.
Druga strona transakcji i jej doradca.
Punktem odniesienia są warunki rynkowe. Plany i synergie konkretnego kupującego zostają poza wynikiem.
404515
-
Wartość inwestycyjna
Wartość dla konkretnego inwestora lub właściciela, liczona z jego wymaganiami, oczekiwaną stopą zwrotu i tym, co potrafi z aktywem zrobić.
Komitet kredytowy, fundusz albo instytucja finansująca.
Wchodzi koszt kapitału tego konkretnego inwestora i jego scenariusz. Ta sama firma ma tu inną wartość niż na otwartym rynku.
652510
-
Wartość wewnętrzna
Wartość szacowana bez związku z konkretną transakcją i niezależnie od tego, kto zamawia wycenę, z samych podstaw aktywa.
Zarząd i zespół, który decyduje, co rozwijać dalej.
Liczy się to, jak biznes działa: prawa, rynek, sposób zarabiania i gotowość wdrożeniowa. Cena z ostatniej rundy nie jest argumentem.
601525
-
Wartość sprawiedliwa
Wartość liczona wtedy, gdy transakcja nie jest dobrowolna: sprzedający nie może zatrzymać przedmiotu, a wynik ma być wobec niego uczciwy.
Wspólnik, audytor albo biegły drugiej strony.
Każde założenie musi mieć źródło i wariant. Wynik jest tak mocny, jak najsłabszy element dokumentacji.
353035
- Po drugiej stronie stołu
- Co to zmienia w metodzie
Nazwy i definicje standardów wartości za Krajowym Standardem Wyceny Specjalistycznym „Ogólne zasady wyceny przedsiębiorstw”.
Zakres wyceny
Zakres dobieramy do celu decyzji, rodzaju aktywa i jakości danych.
Zwykle pracujemy w kilku naraz: wycena spółki potrzebuje modelu, a wycena technologii kończy się raportem dla konkretnego odbiorcy.
-
Przedsiębiorstwa
Wyceny firm, udziałów i ZCP na potrzeby transakcji, sukcesji, sporów i decyzji właścicielskich.
-
Technologie i IP
Wycena patentów, oprogramowania, know-how, danych i innych aktywów niematerialnych na różnych etapach rozwoju.
-
Modele
Modele finansowe zależne od przychodów, marży, CAPEX, kosztu kapitału, wzrostu i ryzyka.
-
Transakcje
Przedział wartości, uzasadnienie ceny i ocena warunków oferowanych przez drugą stronę.
-
Weryfikacja
Przegląd istniejącej wyceny, modelu, porównań rynkowych i założeń przed decyzją lub sporem.
-
Raporty
Raport, memorandum, model albo prezentacja zarządcza dopasowana do odbiorcy i celu.
Kiedy warto przygotować wycenę
Wycena przydaje się najbardziej przed decyzją, gdy rozmów o cenie, udziałach, technologii, finansowaniu albo podziale aktywów nie zdominowały jeszcze założenia drugiej strony.
Sprzedaż lub zakup firmy, udziałów, technologii albo ZCP
Potrzebny jest przedział wartości, uzasadnienie ceny i granice negocjacji.
Wejście inwestora albo runda finansowania
Wartość wpływa na udział, rozwodnienie, oczekiwania inwestora i warunki objęcia kapitału.
Aport, joint venture lub rozliczenie wspólników
Trzeba obiektywnie opisać wkłady, aktywa, prawa i proporcje przyszłej współpracy.
Komercjalizacja B+R, software, patentów lub know-how
Liczy się potencjał rynku, prawa własności intelektualnej, sposób zarabiania, gotowość wdrożeniowa i ryzyko przy zwiększaniu skali.
Rozmowy z bankiem, funduszem lub partnerem strategicznym
Model finansowy musi być powiązany z wyceną, scenariuszami i ryzykiem.
Spór, sukcesja, restrukturyzacja lub test utraty wartości
Dane, metoda i uzasadnienie powinny być uporządkowane, zanim wartość stanie się przedmiotem sporu.
Co otrzymuje klient
Klient otrzymuje więcej niż liczbę: wartość, założenia, ryzyka, scenariusze i uzasadnienie, które można przedstawić zarządowi, inwestorowi, bankowi albo wspólnikom.
Zakres wartości
Przedział wartości z uzasadnieniem
Wycena pokazuje oprócz wyniku punktowego przedział wartości wynikający z danych, metody, jakości założeń i poziomu niepewności. Dzięki temu wiadomo, gdzie kończy się bezpieczne uzasadnienie, a gdzie zaczyna się pole do interpretacji. Taki przedział ułatwia negocjacje i ogranicza decyzje oparte wyłącznie na intuicji.
Gdy druga strona przychodzi z własną liczbą i trzeba pokazać, w jakim przedziale można rozmawiać.
- materiał
- przedział wartości
- decyzja
- założenia graniczne
- rozmowa
- interpretacja wyniku
Model finansowy
Model finansowy z analizą wrażliwości
Model pokazuje, jak wartość zależy od przychodów, marży, nakładów inwestycyjnych, kosztu kapitału, wzrostu, ryzyka i scenariuszy rozwoju, oraz które parametry naprawdę zmieniają wynik. Dzięki temu rozmowa o wartości dotyczy działania biznesu, a wynik końcowy jest jej skutkiem.
Gdy pada pytanie „a co, jeśli sprzedaż spadnie o jedną piątą” i odpowiedź ma paść od razu.
- materiał
- scenariusze
- decyzja
- wrażliwość
- rozmowa
- parametry krytyczne
Czynniki wartości
Czynniki wartości
Pokazujemy, co w firmie lub technologii tworzy wartość: rynek, prawa własności intelektualnej, kontrakty, marża, możliwość zwiększenia skali, zespół, dane albo zdolność wdrożenia. To oddziela rzeczywiste źródła przewagi od elementów, które dobrze wyglądają tylko w prezentacji, i pokazuje, co wzmocnić przed rozmową z inwestorem lub partnerem.
Gdy przed rundą trzeba zdecydować, co wzmocnić najpierw, bo na wszystko nie ma ani czasu, ani budżetu.
- materiał
- czynniki wartości
- decyzja
- ryzyka
- rozmowa
- priorytety poprawy
Argumentacja
Uzasadnienie w języku odbiorcy
Materiał można wykorzystać w rozmowie z zarządem, inwestorem, bankiem, wspólnikami, audytorem albo partnerem strategicznym. Uzasadnienie jest napisane w języku odbiorcy, dlatego łatwiej przejść od liczby do decyzji. To ważne zwłaszcza wtedy, gdy wycena ma przekonać drugą stronę.
Gdy materiał idzie do komitetu kredytowego i musi wytrzymać pytania bez Państwa obecności w sali.
- materiał
- uzasadnienie
- decyzja
- logika decyzji
- rozmowa
- język odbiorcy
Pakiet decyzyjny
Forma materiału dopasowana do celu
Wynikiem może być raport, memorandum, model finansowy, prezentacja dla zarządu albo zestaw argumentów do negocjacji. Formę dobieramy do celu: inną dla zarządu, inną dla finansowania, inną dla transakcji. Klient dostaje materiał gotowy do użycia w swojej sytuacji.
Gdy ten sam wynik trzeba pokazać zarządowi, bankowi i kupującemu, za każdym razem inaczej.
- materiał
- raport
- decyzja
- model
- rozmowa
- memorandum
Mapa ryzyk
Ryzyka i ograniczenia wyniku
Wycena pokazuje, co może ograniczać wartość: niepewność przychodów, zależność od osób, brak ochrony praw, niedojrzały model sprzedaży albo ryzyko techniczne. Ograniczenia wskazane przed decyzją pozwalają przygotować scenariusze i świadomie wybrać kompromis. To często równie ważne jak sam wynik.
Gdy trzeba wiedzieć, przy jakich warunkach wynik przestaje być prawdziwy, i dowiedzieć się tego przed drugą stroną.
- materiał
- warunki brzegowe
- decyzja
- ograniczenia
- rozmowa
- obszary do poprawy
Ustalamy wartość firm, udziałów, technologii i aktywów niematerialnych na potrzeby decyzji: transakcji, finansowania, wejścia inwestora, komercjalizacji, sporu wspólników, sprawozdania albo strategii rozwoju.
Analizę finansową i model łączymy z oceną rynku, ryzyka i potencjału technologii. Wynikiem jest liczba wraz z uzasadnieniem, które można przedstawić zarządowi, inwestorowi, bankowi lub wspólnikom.
Jak pracujemy
Proces jest prosty dla klienta i na tyle rygorystyczny, żeby wynik wytrzymał pytania drugiej strony i nadawał się do dalszego użycia. Każdy etap zamienia dane, założenia i ryzyka w materiał do decyzji.
Etapy są te same. Przełącznik zmienia to, o co prosimy na wejściu, bo przy technologii pytamy o co innego niż przy spółce.
-
Ustalamy, czy wycena ma wspierać transakcję, finansowanie, wejście inwestora, aport, spór, raportowanie czy komercjalizację technologii.
Powód wyceny, dzień, na który ma być ustalona wartość, i informacja, kto ma ją przeczytać.
Co dokładnie jest przedmiotem: patent, kod, know-how czy cały pakiet. I czy ma zostać sprzedane, czy licencjonowane.
Efekt: ustalony cel i standard wartości.
Standard wartości wybiera się raz i wynika z celu. Bez tego wycena odpowie na inne pytanie niż zadane.
-
Analizujemy dane finansowe, operacyjne, rynkowe, prawne i technologiczne. Oddzielamy fakty od założeń, braków i obszarów niepewności.
Sprawozdania za ostatnie lata, struktura właścicielska, najważniejsze umowy i plan na najbliższe okresy.
Opis rozwiązania, stan ochrony i lista zgłoszeń, poniesione nakłady oraz wyniki testów i pilotaży.
Efekt: uporządkowane dane do modelu.
Bez rozdzielenia faktów od założeń nie da się później powiedzieć, które liczby są pewne, a które są czyjąś prognozą.
-
Wybieramy metody odpowiednie do celu, aktywa i jakości danych: dochodowe, rynkowe, kosztowe, majątkowe albo mieszane.
Zgoda na przyjęty standard wartości i na to, co świadomie zostaje poza zakresem.
Wskazanie, czy technologia ma już własne przychody, czy na razie policzalny potencjał.
Efekt: uzasadniony wybór metody.
Metodę trzeba wybrać przed liczeniem. Dobrana po fakcie nie wytrzyma rozmowy z kimś, kto liczył inaczej.
-
Sprawdzamy warianty, prognozy, koszt kapitału, mnożniki, wrażliwość i czynniki, które przesuwają przedział wartości.
Założenia sprzedaży i marży, plan nakładów oraz ryzyka, które zarząd zna z własnego doświadczenia.
Ścieżka wdrożenia z kosztem i czasem oraz informacja, kto ma ją sfinansować.
Efekt: model ze scenariuszami.
Bez wariantów zostaje jedna liczba bez kontekstu, i pierwsza wątpliwość drugiej strony podważa całe uzasadnienie.
-
Pokazujemy przedział wartości, ograniczenia, ryzyka i warunki, przy których wynik jest uzasadniony.
Godzina na omówienie wyniku i wskazanie miejsc, które budzą wątpliwość po Państwa stronie.
Konfrontacja wyniku z tym, co o rynku i konkurencji wie zespół techniczny.
Efekt: wynik z uzasadnieniem.
Sam wynik nie mówi, przy jakich warunkach przestaje być prawdziwy. To ograniczenia decydują, jak daleko można pójść w negocjacjach.
-
Przygotowujemy raport, memorandum, model albo prezentację dla zarządu, inwestora, banku, wspólników lub instytucji finansującej.
Informacja, komu materiał zostanie pokazany i w jakiej formie.
Decyzja, czy materiał ma służyć rozmowie z inwestorem, czy negocjacji licencyjnej.
Efekt: materiał dla odbiorcy.
Materiał napisany dla innego odbiorcy trzeba tłumaczyć na spotkaniu, a wtedy przestaje być dowodem i staje się opinią.
- Co jest potrzebne od Państwa
- Co z tego wychodzi
- Czego nie da się zrobić bez tego etapu
Wycena technologii i aktywów niematerialnych
Technologia jest warta tyle, ile z jej potencjału da się skomercjalizować, ochronić i udokumentować.
Przy własności intelektualnej sama historia nakładów nie wystarcza. Wartość zależy od praw do rozwiązania, rynku, sposobu zarabiania, gotowości wdrożeniowej i ryzyka przy zwiększaniu skali, dlatego analizujemy te obszary łącznie.
-
Kto jest właścicielem praw, jaki jest zakres zgłoszeń i patentów, czy są licencje, obciążenia i umowy z twórcami.
Prawa w jednym podmiocie, ochrona na rynkach docelowych, uregulowane umowy z twórcami.
Współwłasność bez umowy, ochrona wyłącznie krajowa, know-how nieudokumentowane poza głowami zespołu.
-
Wielkość i dynamika rynku docelowego, substytuty, bariery wejścia oraz to, jak długo przewaga może się utrzymać.
Policzalny segment, wysokie bariery wejścia, odbiorcy gotowi zapłacić za efekt.
Rynek opisany samą wartością globalną, tani substytut, zależność od jednego odbiorcy.
-
Skąd biorą się przepływy: sprzedaż, licencja, abonament czy oszczędność kosztowa, i kto za nie płaci.
Powtarzalny przychód, marża odporna na presję cenową, model potwierdzony pierwszymi umowami.
Monetyzacja opisana ogólnie, przychód wyłącznie z jednorazowych projektów, cena wzięta z porównania z inną branżą.
-
Na którym poziomie skali 1–9 jest rozwiązanie, co zostało zweryfikowane i ile kapitału dzieli je od rynku.
Wynik potwierdzony poza laboratorium, zamknięta dokumentacja, znany koszt dojścia do produkcji.
Poziom deklarowany wyżej niż udokumentowany, brak testów w warunkach rzeczywistych.
-
Od czego zależy powtórzenie sukcesu: zespół, dane, infrastruktura, partnerzy i finansowanie kolejnego etapu.
Proces opisany i przekazywalny, więcej niż jeden dostawca krytyczny, zapewnione finansowanie wdrożenia.
Wszystko na jednej osobie, dane bez praw do dalszego użycia, brak planu finansowania wdrożenia.
- Co sprawdzamy
- Co podnosi wartość
- Co ją obniża
Z tych pięciu obszarów tylko gotowość wdrożeniowa ma powszechnie przyjętą skalę. Proszę przesunąć suwak, żeby zobaczyć, jaką metodą da się wycenić technologię na danym poziomie.
Opisy poziomów za klasyfikacją poziomów gotowości technologicznej stosowaną m.in. przez NCBR.
- Co zwykle istnieje na tym poziomie
- Czym to się da wycenić
- Co najbardziej przesuwa wartość
faza koncepcyjna
Wstępne założenia i koncepcja przyszłej technologii, punkt wyjścia do dalszych badań.
Praktycznie tylko kosztowo: wartością poniesionych nakładów.
Nowość rozwiązania i to, czy w ogóle da się je objąć ochroną.
koncepcja technologiczna
Sformułowana koncepcja, zdefiniowany problem, założenia o charakterze planowanym.
Kosztowo, z ostrożną korektą o ryzyko niepowodzenia.
Zgłoszenie patentowe albo udokumentowane know-how.
dowód tezy
Eksperymentalny dowód potwierdzający przyjętą tezę; badania analityczne i laboratoryjne.
Kosztowo; podejście dochodowe wyłącznie w scenariuszach.
Powtarzalność wyniku i pierwsze dane porównawcze.
prototyp w laboratorium
Pierwsze próby opracowania i testowania prototypu w warunkach laboratoryjnych.
Kosztowo albo dochodowo w wariantach, z wysokim dyskontem za ryzyko.
Stan ochrony praw i wielkość rynku docelowego.
walidacja w warunkach zbliżonych
Walidacja technologiczna prototypu w środowisku zbliżonym do rzeczywistego.
Dochodowo w scenariuszach, z ryzykiem wdrożeniowym wpisanym w stopę dyskontową.
Zdolność do powtórzenia wyniku poza laboratorium.
demonstracja w warunkach rzeczywistych
Technologia zaprezentowana i przetestowana w warunkach rzeczywistych, największy skok względem poziomu 5.
Dochodowo; pojawiają się pierwsze sensowne porównania rynkowe.
Koszt i czas dojścia do produkcji.
prototyp w otoczeniu operacyjnym
Demonstracja prototypu w otoczeniu operacyjnym; test pozwala nanieść poprawki.
Dochodowo i wariantowo; możliwe mnożniki z transakcji porównywalnych.
Zainteresowanie odbiorców i warunki pierwszych umów.
technologia gotowa, dokumentacja zamknięta
Zakończony proces dowodowy, testy z wynikiem pozytywnym, finalna dokumentacja techniczna, szkoleniowa i serwisowa.
Dochodowo i rynkowo, jak dla działającego aktywa.
Marża, powtarzalność sprzedaży i zdolność do skalowania.
produkcja i sprzedaż
Technologia działa, a produkt jest gotowy do produkcji i sprzedaży na skalę przemysłową.
Pełny zestaw: dochodowo, rynkowo i majątkowo.
Utrzymanie przewagi: ochrona, koszt wytworzenia, bariery wejścia.
Powiązane usługi
Wycena rzadko jest jedynym dokumentem. Najczęściej powstaje razem z modelem finansowym, planem wdrożenia i oceną stanu techniki.
Najczęstsze pytania
Krótko o metodzie, danych, formie wyniku i o tym, co jest potrzebne, żeby zacząć.
Przedsiębiorstwo opisują wynik finansowy, majątek i porównania rynkowe. Przy technologii i aktywach niematerialnych sama historia nakładów nie wystarcza: liczy się potencjał komercjalizacji, prawa do rozwiązania, sposób zarabiania, gotowość wdrożeniowa i ryzyko przy zwiększaniu skali. Dlatego zakres analizy dobieramy do rodzaju aktywa.
Metodę dobieramy do celu decyzji, rodzaju aktywa i jakości danych: dochodową, rynkową, kosztową, majątkową albo mieszaną. W materiale końcowym zawsze opisujemy, dlaczego wybrana metoda jest odpowiednia, jakie ma ograniczenia i jak wynik reaguje na zmianę najważniejszych założeń.
Wynik punktowy podajemy wtedy, gdy wymaga tego cel albo procedura. Standardem jest przedział wartości z założeniami granicznymi i analizą wrażliwości. To on pokazuje, gdzie kończy się bezpieczne uzasadnienie, a gdzie zaczyna się pole do interpretacji.
Zwykle dane finansowe za kilka ostatnich okresów, informacje operacyjne i rynkowe oraz dokumenty dotyczące praw i zobowiązań. Przy technologii dochodzi opis rozwiązania, etap rozwoju i model sprzedaży. Braki nie blokują startu, bo w pierwszym etapie oddzielamy fakty od założeń i wskazujemy, czego brakuje.
Tak. Przeglądamy istniejącą wycenę, model, porównania rynkowe i założenia przed decyzją, przed rozmową z inwestorem albo na potrzeby sporu. Wynikiem jest lista rozbieżności, ryzyk interpretacyjnych i miejsc, w których uzasadnienie wymaga wzmocnienia.
Termin zależy od zakresu, liczby scenariuszy, dostępności danych i formy materiału końcowego. Po ustaleniu celu i punktu wyjścia przedstawiamy harmonogram z momentami, w których potrzebna będzie Państwa decyzja.
Raport, memorandum, model finansowy, prezentacja zarządcza albo zestaw argumentów do wykorzystania w negocjacjach. Formę dobieramy do odbiorcy: inną przygotowuje się dla zarządu, inną dla banku lub funduszu, a jeszcze inną na potrzeby transakcji.
Aktualności
Faster: 20,3 mln zł z FEPD na transport publiczny
Parki bioróżnorodności w Wasilkowie: 3,9 mln zł
ŚCCS w Zabrzu: 30 mln zł z KPO na wymianę aparatury
Muzeum Popiełuszki w Okopach: 37,6 mln zł z FEnIKS
Wirtualna elektrownia OZE w Białymstoku: 49,6 mln zł
Cyfryzacja ewidencji gruntów na Podlasiu rozliczona
Status MŚP a przedsiębiorstwa powiązane: przykład
Limit de minimis 300 tys. euro: jak liczyć trzy lata
Rozpoczęcie prac a efekt zachęty w pomocy publicznej
Rozmowa o wycenie
Od celu decyzji, przez model i scenariusze, po materiał dla odbiorcy.
Nie trzeba mieć gotowego zakresu ani kompletu danych. Zaczynamy od celu decyzji i tego, czym Państwo dysponują.