Zanim zapadnie decyzja
Czym jest studium wykonalności
Studium wykonalności sprawdza przed decyzją, czy planowany projekt, inwestycja albo rozwój mają szansę powodzenia.
Obejmuje stronę finansową, techniczną, rynkową i prawną przedsięwzięcia. Decyzja podjęta na jego podstawie ma policzone ryzyko i porównanie z innymi wariantami.
Cztery aspekty, jeden dokument
- pomysł
- warianty
- analizy
- rekomendacja
Dokument dla instytucji, banku i zarządu
Studium wykonalności jest też wymaganą częścią dokumentacji przy ubieganiu się o dofinansowanie inwestycji.
Ten sam dokument trafia więc do bardzo różnych rąk: instytucji oceniającej wniosek, banku, inwestora albo własnego zarządu. Od tego, do czego ma posłużyć, zależy rozłożenie akcentów: o tym jest osobna część tej strony.
Po co studium
Pytania, na które odpowiada studium
Studium wykonalności sprawdza pomysł z trzech stron naraz i dopiero komplet odpowiedzi pozwala mówić o wykonalności.
Czy to da się zbudować?
Technologia, teren, dostęp do mediów, wymagane zgody i pozwolenia, dostępność wykonawców. Pytanie o fizyczną i formalną możliwość realizacji.
Czy to się utrzyma?
Koszty eksploatacji po zakończeniu inwestycji, źródła przychodów, kto i z czego pokrywa różnicę. Pytanie o trwałość po uruchomieniu.
Czy warto to robić?
Porównanie z sytuacją, w której inwestycja nie powstaje, i z wariantami alternatywnymi. Pytanie o to, czy efekt jest wart nakładu.
Na czym polega studium wykonalności?
Studium wykonalności obejmuje cztery analizy:
- 1.
Analiza techniczna
Sprawdzamy, czy projekt da się wykonać w zakładanej technologii, i jakie zasoby są do tego potrzebne.
- 2.
Analiza finansowa
Szacujemy koszty, źródła finansowania i przychody, liczymy opłacalność i trwałość finansową.
- 3.
Analiza prawna
Sprawdzamy zgodność projektu z przepisami i wskazujemy ryzyka prawne.
- 4.
Analiza organizacyjna
Oceniamy, czy organizacja ma ludzi i strukturę, żeby projekt przeprowadzić i utrzymać.
Jak czytać wynik
Jak cztery analizy składają się na rekomendację
Studium rzadko kończy się prostym „tak” albo „nie”. Każda z czterech analiz albo podpiera decyzję, albo ją osłabia, i dopiero razem układają się w rekomendację. Poniżej można to sprawdzić: proszę zmienić wynik dowolnej analizy i zobaczyć, co dzieje się z całością.
Decyzja o realizacji
Analiza techniczna
Analiza finansowa
Analiza prawna
Analiza organizacyjna
Decyzja o realizacji · rekomendacja studium
Wariant rekomendowany do realizacji
Wszystkie cztery analizy wypadły bez zastrzeżeń.
Dokument potwierdza, że projekt da się zrealizować i utrzymać w przyjętym kształcie. Pozostaje harmonogram i decyzja o finansowaniu.
To uproszczony obraz. W dokumencie za każdym z tych wyników stoi obliczenie albo ustalenie formalne, a warunki są rozpisane na konkretne działania z terminem i osobą odpowiedzialną.
Analiza wariantów
Brak inwestycji też jest wariantem
Żeby powiedzieć, czy inwestycja się opłaca, trzeba mieć do czego ją porównać. Punktem odniesienia jest scenariusz, w którym nic nie robimy, a przedmiotem analizy jest różnica między nim a wariantem inwestycyjnym.
Wariant bezinwestycyjny to nie „zero”. To opis tego, co realnie się wydarzy, jeśli projekt nie powstanie: rosnące koszty utrzymania tego, co jest, ubytek możliwości, czasem konieczność i tak poniesienia części nakładów. Bez rzetelnego opisu tego scenariusza każdy projekt wygląda dobrze.
Wariant inwestycyjny obejmuje nakłady, harmonogram i to, co dzieje się po oddaniu inwestycji do użytku — przez cały przyjęty okres analizy, także po zakończeniu budowy.
Różnica między wariantami jest właściwym przedmiotem analizy. Tak liczy się efekt projektu: o ile lepiej jest z inwestycją niż bez niej. To podejście nazywa się metodą różnicową i jest standardem w analizach projektów inwestycyjnych ubiegających się o dofinansowanie.
Wykres jest poglądowy: pokazuje mechanizm, nie dane konkretnego projektu.
Okres odniesienia
Okres odniesienia analizy
Okres analizy zależy od rodzaju inwestycji: inny jest dla drogi, inny dla urządzenia produkcyjnego. Zawsze jednak sięga poza moment oddania do użytku, bo dopiero tam widać, czy projekt się utrzyma.
Przygotowanie
Koncepcja, warianty, dokumentacja i decyzje administracyjne. Etap, na którym powstaje studium, i jedyny, na którym zmiana projektu jest jeszcze tania.
Realizacja
Nakłady inwestycyjne rozłożone w czasie, zgodnie z harmonogramem rzeczowo-finansowym. Krótki odcinek, na który zwykle patrzy się najuważniej.
Eksploatacja
Najdłuższa część okresu odniesienia: koszty utrzymania, przychody, remonty i odtworzenia. Tu rozstrzyga się, czy projekt się utrzyma.
Wartość rezydualna
To, co po zakończeniu okresu analizy nadal ma wartość: majątek, który dalej służy. Wchodzi do rachunku jako ostatnia pozycja.
Proporcje na pasku są poglądowe. Długość każdego etapu zależy od rodzaju inwestycji, a cały okres odniesienia wynika z wytycznych właściwych dla sektora.
Zakres dokumentu
Spis treści studium wykonalności
Układ rozdziałów wynika z wymagań instytucji, do której dokument trafia. Poniżej najczęściej spotykany schemat. Rozdziały oznaczone strzałką przygotowujemy również jako samodzielne opracowania.
Streszczenie i dane podstawowe
Czym jest projekt, kto go realizuje i ile kosztuje, w kilku akapitach.
Czytany jako pierwszy, pisany jako ostatni. Dla oceniającego to często jedyna część, którą przeczyta w całości, więc musi być zrozumiała bez reszty dokumentu.
Potrzebujemy od Państwa: nazwy i zakresu przedsięwzięcia, danych podmiotu, wstępnego budżetu i planowanych terminów.
Otoczenie i uzasadnienie potrzeby
Jaki problem rozwiązuje inwestycja i skąd wiadomo, że ten problem istnieje.
Opis stanu obecnego, dokumentów strategicznych, do których projekt się odnosi, oraz grup, których dotyczy. To tutaj rozstrzyga się, czy projekt odpowiada na rzeczywistą potrzebę, czy na pomysł.
Potrzebujemy od Państwa: danych o stanie obecnym, dokumentów planistycznych i strategicznych, wcześniejszych opracowań.
Robimy to też osobno: Programy rewitalizacji i strategie JST ↗
Analiza popytu
Kto i w jakiej skali będzie korzystał z efektów inwestycji.
Prognoza liczby użytkowników, pasażerów, pacjentów czy odbiorców usługi w wariancie bezinwestycyjnym i inwestycyjnym. Od niej zależą przychody, a często także dobór parametrów technicznych.
Potrzebujemy od Państwa: danych historycznych, jeśli są, oraz założeń dotyczących zasięgu i grupy odbiorców.
Analiza wariantów
Jakie były rozważane rozwiązania i dlaczego wybrano to jedno.
Warianty technologiczne, lokalizacyjne i organizacyjne porównane według tych samych kryteriów, zawsze wobec scenariusza bez inwestycji. Rozdział, który najczęściej wraca do poprawy, gdy warianty są pozorne.
Potrzebujemy od Państwa: rozważanych koncepcji, także tych odrzuconych, i powodów, dla których je odrzucono.
Część techniczna i harmonogram
Co dokładnie powstanie, w jakiej technologii i w jakiej kolejności.
Zakres rzeczowy, parametry, wymagane decyzje administracyjne oraz harmonogram rzeczowo-finansowy, czyli rozłożenie nakładów w czasie, z którego korzysta potem cała analiza finansowa.
Potrzebujemy od Państwa: koncepcji lub dokumentacji projektowej, kosztorysów, informacji o posiadanych decyzjach i pozwoleniach.
Analiza finansowa
Czy projekt domknie się finansowo w trakcie realizacji i po niej.
Nakłady, koszty operacyjne, przychody i odtworzenia w całym okresie odniesienia. Sprawdzana jest trwałość finansowa, czyli to, czy w żadnym roku nie zabraknie środków, a przy projektach generujących dochód również luka w finansowaniu.
Potrzebujemy od Państwa: planowanych źródeł finansowania, taryf lub cen, kosztów utrzymania podobnych obiektów.
Analiza ekonomiczna
Czy projekt jest korzystny dla otoczenia, nie tylko dla inwestora.
Koszty i korzyści przeliczone z punktu widzenia społeczeństwa: oszczędność czasu, poprawa bezpieczeństwa, efekty środowiskowe. Wiele projektów publicznych nie jest rentownych finansowo, a mimo to jest uzasadnionych ekonomicznie, i właśnie ten rozdział to pokazuje.
Potrzebujemy od Państwa: danych o skali oddziaływania i grupie, która skorzysta na inwestycji.
Analiza ryzyka i wrażliwości
Co się stanie, jeśli założenia okażą się nietrafione.
Sprawdzenie, które zmienne najmocniej wpływają na wynik, przy jakiej ich wartości projekt przestaje się opłacać i co można z tym zrobić zawczasu. Rozdział opisany szerzej w dalszej części tej strony.
Potrzebujemy od Państwa: wiedzy o zagrożeniach projektu, tej, która zwykle nie trafia do dokumentów.
Środowisko i zasada DNSH
Jak inwestycja oddziałuje na środowisko i czy nie szkodzi celom klimatycznym.
Opis oddziaływania, wymaganych decyzji środowiskowych oraz zgodności z zasadą „nie czyń poważnych szkód” (DNSH), o którą pytają programy finansowane ze środków europejskich.
Potrzebujemy od Państwa: posiadanych decyzji i opracowań środowiskowych, informacji o lokalizacji względem obszarów chronionych.
Wykonalność instytucjonalna i trwałość
Kto poprowadzi projekt i kto go utrzyma, gdy dofinansowanie się skończy.
Struktura zarządzania projektem, podział obowiązków, sposób utrzymania majątku po zakończeniu inwestycji oraz zabezpieczenie środków na ten cel. Rozdział, o który najczęściej dopytują instytucje.
Potrzebujemy od Państwa: informacji o zespole, doświadczeniu w podobnych projektach i planowanym modelu utrzymania.
Oferta
GROAH
Mają Państwo koncepcję, ale nie wiedzą, czy się utrzyma?
Najtańszy moment na zmianę projektu to ten, w którym istnieje on jeszcze tylko na papierze. Wystarczy opis przedsięwzięcia, resztę ustalimy w rozmowie.
Zakres usług
GROAH przygotowuje studia wykonalności dla firm, samorządów i instytucji: od analizy wariantów, przez część techniczną i finansową, po rekomendację, z układem rozdziałów dopasowanym do naboru albo odbiorcy.
Po krótkiej rozmowie o przedsięwzięciu przedstawimy zakres i ofertę.
Korzyści ze studium wykonalności
Decyzja na policzonych danych
Decyzja o realizacji, zmianie albo zaniechaniu projektu opiera się na obliczeniach, które da się sprawdzić.
Ryzyko znane przed budową
Analiza wrażliwości pokazuje, które założenia są krytyczne, i pozwala zabezpieczyć je przed rozpoczęciem prac.
Dokument dla banku i inwestora
Bank, inwestor i instytucja finansująca dostają dokument w układzie, którego oczekują, z trwałością finansową policzoną rok po roku.
Plan realizacji
Harmonogram rzeczowo-finansowy, podział obowiązków i model utrzymania są gotowe przed pierwszym przetargiem.
Ryzyko i wrażliwość
Analiza wrażliwości
Analiza wrażliwości polega na tym, że kolejno zmieniamy pojedyncze założenie i patrzymy, co robi z wynikiem. Zmienna, przy której niewielka zmiana wywołuje co najmniej tak samo dużą zmianę wyniku, jest zmienną krytyczną i to jej pilnuje się potem w trakcie realizacji.
Wartość progowa
Nakłady inwestycyjne
Najczęstsza zmienna krytyczna. Kosztorysy powstają wcześnie, a ceny materiałów i robót potrafią się zmienić między koncepcją a przetargiem. Sprawdzamy, o ile mogą wzrosnąć, zanim projekt przestanie mieć sens.
Kierunek zależności jest rzeczywisty: przy popycie wynik rośnie razem ze zmienną, przy pozostałych maleje. Nachylenie i położenie progu są poglądowe; dla konkretnego projektu wynikają z jego modelu finansowego i stoją w dokumencie liczbowo.
Po co powstaje dokument
Do czego ma posłużyć dokument
Analizy są w każdym przypadku te same. Różni się to, co musi być widoczne od pierwszej strony, dlatego zaczynamy od pytania, do czego dokument ma Państwu posłużyć.
Składają Państwo wniosek o dofinansowanie
Studium jest wtedy załącznikiem, który ocenia instytucja prowadząca nabór. Sprawdza, czy są wszystkie wymagane analizy, czy przyjęta metodyka odpowiada wytycznym i czy koszty da się zakwalifikować. Układ rozdziałów podporządkowujemy w takim razie dokumentacji konkursowej.
Najwięcej uwagi: kompletność i zgodność z wytycznymi naboru.
Rozmawiają Państwo z bankiem albo inwestorem
Tu dokument otwiera się na analizie finansowej. Liczy się, czy w każdym roku wystarczy środków na obsługę zobowiązań i jak projekt wygląda przy mniej korzystnych założeniach. Rozdział o ryzyku bywa czytany uważniej niż opis techniczny.
Najwięcej uwagi: trwałość finansowa i odporność na zmianę założeń.
Decyzja zapada wewnątrz organizacji
Zarząd, rada albo wspólnicy potrzebują porównania wariantów i jasnej rekomendacji na początku dokumentu. Streszczenie i tabela wariantów muszą wystarczyć do podjęcia decyzji, a reszta dokumentu ma być pod ręką, gdy ktoś zapyta o uzasadnienie.
Najwięcej uwagi: porównanie wariantów i podstawa do uchwały.
Powiązane usługi
Nie każde przedsięwzięcie wymaga pełnego studium. Czasem brakuje jednej części: prognozy popytu, rachunku opłacalności albo sprawdzenia gotowej dokumentacji.
Pierwsza rozmowa o studium
Podczas krótkiej rozmowy ustalimy:
- czego dotyczy przedsięwzięcie i na jakim jest etapie,
- komu ma posłużyć dokument: instytucji, bankowi czy zarządowi,
- czy jest nabór albo procedura, której wymagania trzeba spełnić,
- jakie materiały już Państwo mają: koncepcję, kosztorys, decyzje,
- jaki jest termin, do którego dokument ma być gotowy.
Kontakt
E-mail: kontakt@groah.pl
Telefon: +48 514 549 693
Telefon: +48 538 397 485
GROAH Sp. z o.o., ul. Icchoka Malmeda 7, 15-440 Białystok
Poproś o kontakt
* pola wymagane
Skontaktujemy się, aby ustalić dogodny termin rozmowy. Przesłanie formularza nie zobowiązuje do zamówienia usługi.
Najczęstsze pytania
Pytania, które słyszymy najczęściej, zanim zapadnie decyzja o zamówieniu studium.
Biznesplan opisuje, jak przedsięwzięcie ma działać i zarabiać, i pisze się go dla pomysłu, w który już się wierzy. Studium wykonalności sprawdza wcześniej, czy pomysł w ogóle da się zrealizować i utrzymać, i porównuje go z innymi wariantami, łącznie z rezygnacją z inwestycji. Zarówno studium wykonalności, jak i biznesplan mogą wykazać, że przedsięwzięcie w przyjętym kształcie jest nieopłacalne.
Wtedy, gdy koncepcja jest już na tyle konkretna, że da się oszacować zakres i koszt, ale nie zapadły jeszcze nieodwracalne decyzje o technologii, lokalizacji czy zakresie. Na tym etapie wynik analizy może jeszcze coś zmienić, a zmiana kosztuje najmniej.
Nie. Studium jest jednym z załączników wniosku i podlega ocenie razem z całą dokumentacją, a decyzję podejmuje instytucja prowadząca nabór. Dobrze przygotowany dokument zdejmuje natomiast najczęstsze powody wezwań do uzupełnień: braki w analizie wariantów, nieuzasadnione założenia i luki w części finansowej.
Opis przedsięwzięcia i wszystko, co już powstało: koncepcja, kosztorys, decyzje administracyjne, wcześniejsze opracowania, dokumentacja naboru, jeśli projekt ma być zgłoszony. Brakujące dane ustalamy wspólnie, bo część założeń i tak musi pochodzić od Państwa.
Zależy przede wszystkim od tego, ile materiałów już istnieje i ile wariantów trzeba przeliczyć. Najwięcej czasu zabiera zebranie danych wejściowych i uzgodnienie założeń, samo pisanie jest krótsze. Termin ustalamy po rozmowie, gdy widać zakres.
Tak i to jest jego uczciwe zastosowanie. Częściej jednak wynik brzmi inaczej: projekt jest wykonalny, ale nie w tym wariancie, nie w tej skali albo nie bez określonego źródła finansowania. Taki wniosek pozwala przeprojektować przedsięwzięcie, zamiast je porzucać.
Bo bez porównania nie wiadomo, czy wybrany wariant jest dobry, wiadomo tylko, że jest możliwy. Instytucje oceniające dokument sprawdzają ten rozdział szczególnie uważnie i rozpoznają warianty pozorne, tworzone po to, żeby uzasadnić z góry przyjęte rozwiązanie. Rzetelne porównanie bywa też argumentem wewnątrz organizacji.
To część nakładów, której nie pokrywają przyszłe dochody projektu, liczona przy przedsięwzięciach generujących dochód, żeby ustalić, w jakim zakresie mogą one korzystać z dofinansowania. Sposób jej wyliczenia wynika z przepisów i wytycznych programu, do którego składany jest wniosek.
Tak. Zmiana zakresu, cen albo terminów po stronie projektu zwykle wymaga przeliczenia modelu finansowego i skorygowania wniosków. Aktualizacja bywa też potrzebna, gdy dokument powstał wcześniej i ma zostać użyty w nowym naborze.
Z jednymi i drugimi. Metodyka jest w obu przypadkach zbliżona, różni się rozłożenie akcentów: przy projektach publicznych więcej miejsca zajmuje analiza ekonomiczna i trwałość, przy prywatnych rentowność i finansowanie.
Aktualności
Faster: 20,3 mln zł z FEPD na transport publiczny
Parki bioróżnorodności w Wasilkowie: 3,9 mln zł
ŚCCS w Zabrzu: 30 mln zł z KPO na wymianę aparatury
Muzeum Popiełuszki w Okopach: 37,6 mln zł z FEnIKS
Wirtualna elektrownia OZE w Białymstoku: 49,6 mln zł
Cyfryzacja ewidencji gruntów na Podlasiu rozliczona
Status MŚP a przedsiębiorstwa powiązane: przykład
Limit de minimis 300 tys. euro: jak liczyć trzy lata
Rozpoczęcie prac a efekt zachęty w pomocy publicznej
Rozmowa o studium wykonalności
Studium wykonalności dla przedsięwzięć sektora prywatnego i publicznego, od pojedynczego rozdziału po pełny dokument do wniosku.
Odpowiadamy na każde zapytanie, także wtedy, gdy z rozmowy wyniknie, że studium nie jest Państwu potrzebne.