Szpitale, instytuty i spółki lecznicze
Czym jest program naprawczy szpitala
Program naprawczy to dokument, w którym szpital ze stratą netto wyższą niż 1 % przychodów pokazuje, skąd wzięła się strata i jak w ciągu najwyżej trzech lat zamierza ją ograniczyć. Obowiązek dotyczy publicznych szpitali, instytutów badawczych i spółek z przewagą kapitału publicznego. GROAH przygotowuje program razem z analizami, prognozami i uzgodnieniami z Narodowym Funduszem Zdrowia i wojewodą.
Co zmieniło się w 2025 roku
Ustawa z 5 sierpnia 2025 r. zmieniła art. 59 ustawy o działalności leczniczej, dodała art. 59a–59c i objęła obowiązkiem także spółki kapitałowe z przewagą kapitału publicznego. Nowe zasady obowiązują od 17 września 2025 r.
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 17 listopada 2025 r. określa, jak program sporządzać, aktualizować i przekazywać oraz jakie informacje ma zawierać. Każdy program ma teraz ten sam układ: analizy bieżącej sytuacji, działania naprawcze z efektem finansowym każdego z nich i prognozę na trzy lata. Na zlecenie Ministra Zdrowia program i jego realizację może przeanalizować Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji.
- strata powyżej 1 %przychodów wykazanych w sprawozdaniu
- program do 3 latanalizy, działania, prognozy
- sprawozdaniakwartalne, roczne i końcowe
Metryczka obowiązku
- Kogo dotyczy
- samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej (SPZOZ), instytuty badawcze i spółki z co najmniej 51 % kapitału publicznego
- Okres programu
- nie dłuższy niż 3 lata
- Forma
- formularz elektroniczny Centrum e-Zdrowia, podpis kwalifikowany albo zaufany
- Opiniują
- dyrektor oddziału wojewódzkiego NFZ i wojewoda, każdy w ciągu 14 dni
- Zatwierdza
- podmiot tworzący, a w spółce zgromadzenie wspólników albo walne zgromadzenie
Podstawa: art. 59 ust. 4–8, art. 59a–59c i art. 88a–88b ustawy z 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (otwiera się w nowej karcie) w brzmieniu nadanym ustawą z 5 sierpnia 2025 r. (otwiera się w nowej karcie) (Dz.U. 2025 poz. 1211). Sposób sporządzania i przekazywania programu oraz zakres informacji określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z 17 listopada 2025 r. (otwiera się w nowej karcie) (Dz.U. 2025 poz. 1619). Stan prawny na wrzesień 2026 r.
Kogo dotyczy obowiązek
Kiedy szpital musi sporządzić program naprawczy?
Obowiązek sporządzenia programu naprawczego wynika wprost ze sprawozdania finansowego: strata netto musi przekroczyć 1 % sumy przychodów. Wystarczą trzy dane, żeby sprawdzić, czy tak jest i do kiedy trzeba przygotować program.
Co z tego wynika
Program naprawczy jest wymagany.
Strata netto przekracza 1 % przychodów wykazanych w sprawozdaniu finansowym.
- Strata jako część przychodów
- 3,50 %
- Próg ustawowy
- 1,20 mln zł
- Kto sporządza
- kierownik szpitala
- Termin sporządzenia
- 7 miesięcy od upływu terminu na sporządzenie sprawozdania finansowego
Kalkulator liczy wyłącznie w przeglądarce, niczego nie wysyła i nie zapisuje. Wiążące są liczby z rachunku zysków i strat w sprawozdaniu finansowym szpitala.
Kalendarz obowiązków
Terminy programu naprawczego
Terminy programu naprawczego liczą się od sprawozdania finansowego. Po podaniu końca roku obrotowego i dnia sporządzenia sprawozdania kalendarz pokazuje, do kiedy trzeba przekazać program, ile czasu mają NFZ i wojewoda i kiedy upływa termin zatwierdzenia.
SPZOZ albo instytut badawczy, rok obrotowy zakończony 31 grudnia 2025 r., sprawozdanie sporządzone 31 marca 2026 r.
- 31.03.2026Sprawozdanie finansoweustawowy termin: 3 miesiące od końca roku obrotowegoart. 52 ust. 1 u.o.r.
- 15.08.2026Przekazanie programu do NFZ, wojewody i podmiotu tworzącego4 miesiące i 15 dni od sporządzenia sprawozdaniaart. 59a ust. 1
- 29.08.2026Stanowiska NFZ i wojewody14 dni od otrzymania programuart. 59a ust. 2
- 29.09.2026Zatwierdzenie przez podmiot tworzącymiesiąc od otrzymania programu do zatwierdzenia, jeśli trafi tam w dniu stanowiskart. 59a ust. 5
- 31.10.2026Ustawowy termin sporządzenia programu7 miesięcy od upływu terminu na sporządzenie sprawozdaniaart. 59 ust. 4
Przekazanie do NFZ i wojewody wypada przed ustawowym terminem sporządzenia programu, dlatego pierwsza wersja programu musi być gotowa na dzień przekazania. Obowiązek przekazania dotyczy szpitala, który ma umowę z NFZ. Terminy liczone są kalendarzowo, bez przesunięć na dni wolne od pracy. Artykuły bez oznaczenia pochodzą z ustawy o działalności leczniczej, u.o.r. to ustawa o rachunkowości.
Po zatwierdzeniu
- co kwartałanaliza wykonania programu i aktualizacja, jeżeli jest potrzebna
- miesiąc po kwartalesprawozdanie kwartalne dla podmiotu tworzącego
- 3 miesiące po roku obrotowymsprawozdanie roczne, które zatwierdza podmiot tworzący
- 3 miesiące po końcu programusprawozdanie końcowe, także do zatwierdzenia
Zmiana działań, wskaźników albo struktury objętej programem wymaga ponownych stanowisk NFZ i wojewody oraz zatwierdzenia. W samorządzie sprawozdania roczne i końcowe zatwierdza organ stanowiący, czyli rada albo sejmik.
Rozmowa
Analizy na danych z trzech kwartałów
Większość analiz części I da się przygotować na danych z trzech kwartałów. Gdy sprawozdanie potwierdzi stratę, wystarczy uzupełnić liczby za cały rok.
Zawartość programu
Co zawiera program naprawczy
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 17 listopada 2025 r. dzieli program naprawczy na dane podmiotu i trzy części. Dane podmiotu dołącza się jako pliki, a analizy, działania i wskaźniki wpisuje się w tabele formularza udostępnionego przez Centrum e-Zdrowia.
XLSXMLPDF
Dane podmiotu
- schemat komórek, jednostek i zakładów leczniczych objętych działaniami naprawczymi
- sprawozdanie finansowe za poprzedni rok obrotowy: bilans, rachunek zysków i strat, informacja dodatkowa
- kopia uchwały, zarządzenia, decyzji albo pisma zatwierdzającego program
art. 59 ust. 6 pkt 2 i 9 ustawy, § 2 ust. 3 rozporządzenia
tabela w formularzu
Część I · Analizy
- otoczenie, konkurencja i dostosowanie do mapy potrzeb zdrowotnych
- łóżka, poradnie i pracownie, kadry, sprzęt, budynki
- umowy z NFZ, zobowiązania, należności, koszty
- wnioski, przyczyny obecnej sytuacji i ocena ryzyka
art. 59 ust. 5 i ust. 6 pkt 1 i 3 ustawy
tabela w formularzu
Część II · Działania naprawcze
- współpraca z innymi podmiotami, koncentracja zasobów, połączenia
- podniesienie jakości świadczeń, mierzone wskaźnikami jakości
- efektywność zarządzania i szkolenia kadry kierowniczej
- działania optymalizacyjne i prognozy przychodów, każde z harmonogramem i efektem finansowym
art. 59 ust. 6 pkt 4–7 ustawy
tabela w formularzu
Część III · Wskaźniki rezultatu
- prognoza rachunku zysków i strat oraz bilansu na 3 lata
- prognoza wskaźników ekonomiczno-finansowych i ocena stanu, który z niej wynika
- wskaźniki kompetencji zarządczych, współpracy i jakości
- opis i ocena efektów działań naprawczych
art. 59 ust. 6 pkt 8 ustawy
Program i każdą jego aktualizację kierownik podpisuje kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo podpisem zaufanym i przekazuje wyłącznie drogą elektroniczną, w formularzu udostępnionym przez Centrum e-Zdrowia (otwiera się w nowej karcie).
Część I programu
Analizy bieżącej sytuacji szpitala
Analizy bieżącej sytuacji szpitala otwierają program naprawczy i pokazują przyczyny straty. Rozporządzenie wymienia ich osiemnaście: od otoczenia i konkurencji, przez obłożenie łóżek i kadry, po zobowiązania i koszty. Trzy ostatnie zbierają wnioski i oceniają ryzyko. Przy każdej analizie podajemy, który dział szpitala dostarcza do niej dane.
Widać wszystkie analizy części I.
Otoczenie i miejsce w systemie
- poz. 1Otoczenie szpitalaźródła finansowania, demografia i starzenie się mieszkańców, technologie i cyfryzacja, współpraca z samorządem i uczelniamidane publiczne
- poz. 2Konkurencjaszpitale i przychodnie w pobliżu, ich oferta i pokrywanie się zakresów świadczeńdane publiczne, rozliczenia z NFZ
- poz. 3Mapa potrzeb zdrowotnychdostosowanie do mapy potrzeb oraz krajowego i wojewódzkiego planu transformacjidane publiczne, statystyka medyczna
- poz. 10Realizacja umów z NFZwartość i zakres umów, nadwykonania i obszary niepełnej realizacjirozliczenia z NFZ
Działalność lecznicza i zasoby
- poz. 4Parametry medyczno-statystycznełóżka, obłożenie i jego sezonowość, osobodni, długość pobytu; poradnie i pracownie diagnostycznestatystyka medyczna, rachunek kosztów
- poz. 5Zasoby ludzkieetaty, wiek i ryzyko odejść na emeryturę, formy zatrudnienia, niedobory, dyżury, wynagrodzenia i ich dynamikakadry i płace
- poz. 6Sprzęt medycznywiek aparatury, sprzęt do wymiany, wykorzystanie, amortyzacja, koszty serwisu, brakidział techniczny i aparatura, księgowość
- poz. 7–8Budynki i wymagania dla pomieszczeńspis i stan techniczny nieruchomości, dostępność dla osób z niepełnosprawnościami, wymagania z art. 22 ustawydział techniczny i aparatura
Finanse
- poz. 9Działalność inna niż leczniczarodzaje, zyskowność, odbiorcy i przeznaczenie nadwyżkifinanse i księgowość
- poz. 11–12Zobowiązania i należnościstruktura i dynamika zobowiązań, okresy zapadalności należności, sprawy sądowefinanse i księgowość
- poz. 13Wskaźniki ekonomiczno-finansowewskaźniki z rozporządzenia wydanego na podstawie art. 53a ust. 5 ustawyfinanse i księgowość
- poz. 14–15Koszty i wyniki oddziałówstruktura kosztów według kategorii i rodzajów działalności, wynik finansowy kluczowych komórekrachunek kosztów, księgowość
Wnioski z analiz, poz. 16–18
- Wnioskico wynika z piętnastu analiz razem
- Ocena stanu bieżącegoprzyczyny obecnej sytuacji i obszary wymagające naprawy
- Ryzykozagrożenia finansowe i kadrowe dla dalszego działania szpitala
Części II i III programu
Działania naprawcze i ich efekt finansowy
Działania naprawcze w programie dzielą się na cztery grupy: współpraca z innymi podmiotami, jakość świadczeń, zarządzanie i optymalizacja. Przy każdym działaniu program podaje zmianę przychodów, zmianę kosztów i efekt finansowy, czyli różnicę między nimi, a jeżeli efektu nie da się określić, uzasadnienie. Na przykładzie szpitala powiatowego widać, jak z takich pozycji składa się prognoza wyniku. Wyłączenie działania pokazuje, czy pozostałe wystarczą.
Działania w przykładzie · zmiany roczne w mln zł. Odznacz działanie, aby zobaczyć wynik bez niego.
Wynik netto w trzecim roku programu, mln zł
+0,85
Po działaniach szpital osiąga dodatni wynik.
- Wynik wyjściowy−4,20
- Wynik po działaniach+0,85
- Przychody po działaniach
- 121,20 mln zł
- Próg straty 1 %
- −1,21 mln zł
- Włączone działania
- 8 z 8
Przykład poglądowy: szpital powiatowy z przychodami 120 mln zł i stratą netto 4,2 mln zł, czyli 3,5 % przychodów. Efekty to roczne skutki działań po pełnym wdrożeniu. Liczby pokazują mechanizm programu i nie pochodzą z żadnego szpitala. Działania bez określonego efektu wchodzą do prognozy samym kosztem.
Oferta GROAH
Jak przygotowujemy program naprawczy
Program naprawczy przygotowujemy od zebrania danych w szpitalu, przez analizy i model finansowy, po formularz, uzgodnienia z NFZ i wojewodą oraz sprawozdania z realizacji.
- 1
Diagnoza i lista danych
Na pierwszym spotkaniu ustalamy, które komórki organizacyjne obejmie program, i przekazujemy listę danych dla działów: finansów, kadr, statystyki medycznej, rozliczeń z NFZ i działu technicznego.
Państwo otrzymująlistę danych z terminami i osobami odpowiedzialnymi
- 2
Analizy części I
Przygotowujemy wszystkie analizy wymagane rozporządzeniem, uzgadniamy dane księgowe ze statystyką medyczną i nazywamy przyczyny straty.
Państwo otrzymująocenę stanu bieżącego i opis ryzyka
- 3
Działania i model finansowy
Z dyrekcją wybieramy działania, dla każdego liczymy zmianę przychodów, kosztów i efekt finansowy, a potem prognozę rachunku zysków i strat, bilansu i wskaźników na trzy lata.
Państwo otrzymująmodel w arkuszu, który zostaje w szpitalu do kolejnych aktualizacji
- 4
Formularz i uzgodnienia
Wypełniamy formularz, przygotowujemy pliki XLS i XML, pomagamy przekazać program do NFZ, wojewody i podmiotu tworzącego oraz odpowiedzieć na ich stanowiska.
Państwo otrzymująprogram gotowy do podpisu i zatwierdzenia
- 5
Sprawozdania z realizacji
Co kwartał porównujemy wykonanie z planem, przygotowujemy sprawozdania kwartalne, roczne i końcowe, a gdy trzeba, aktualizację programu.
Państwo otrzymująsprawozdania w terminach z art. 59b ustawy
Realizacja
Program naprawczy Szpitala Powiatowego w Zambrowie
Opracowaliśmy program naprawczy (restrukturyzacji) dla Szpitala Powiatowego w Zambrowie Sp. z o.o.
zrealizowany
Inne projekty tego szpitala
- Budowa i doposażenie Oddziału Opiekuńczo-Leczniczego20,0 mln zł dofinansowania
- Cyfrowa transformacja szpitala3,3 mln zł dofinansowania
Usługi powiązane z programem naprawczym
Program naprawczy często prowadzi do inwestycji, szkoleń kadry kierowniczej albo wniosku o dofinansowanie.
Kontakt
Rozmowa o programie naprawczym szpitala
Podczas rozmowy ustalimy:
- jaki wynik pokazało sprawozdanie i czy strata przekracza próg,
- czy szpital jest SPZOZ, instytutem, czy spółką, i kto zatwierdza program,
- do kiedy program trzeba przekazać NFZ, wojewodzie i podmiotowi tworzącemu,
- które komórki organizacyjne obejmą działania naprawcze,
- jakie dane są już w sprawozdawczości i w rachunku kosztów,
- czy program ma przygotować zmianę profilu, połączenie albo inwestycję.
Kontakt
E-mail: kontakt@groah.pl
Telefon: +48 514 549 693
Telefon: +48 538 397 485
GROAH sp. z o.o., ul. Icchoka Malmeda 7, 15-440 Białystok
Poproś o kontakt
* pola wymagane
Skontaktujemy się, aby ustalić dogodny termin rozmowy. Przesłanie formularza nie zobowiązuje do zamówienia usługi.
Najczęstsze pytania o program naprawczy
O to pytają najczęściej dyrektorzy szpitali, zarządy spółek i osoby nadzorujące szpitale po stronie samorządu.
Tak, jeżeli co najmniej 51 % udziałów albo akcji należy do Skarbu Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub uczelni medycznej i mają one bezpośrednio większość głosów na zgromadzeniu. Program sporządza zarząd w ciągu 3 miesięcy od upływu terminu na zatwierdzenie sprawozdania finansowego, a zatwierdza zgromadzenie wspólników albo walne zgromadzenie. Po raz pierwszy obowiązek dotyczy sprawozdań za 2025 r., a przy roku obrotowym innym niż kalendarzowy sprawozdań za rok obrotowy kończący się w 2026 r.
Stratę netto porównuje się z sumą czterech pozycji tego samego sprawozdania finansowego: przychodów netto ze sprzedaży produktów, przychodów netto ze sprzedaży towarów, pozostałych przychodów operacyjnych i przychodów finansowych. Program jest wymagany, gdy wartość bezwzględna straty jest wyższa niż 1 % tej sumy.
Programy zatwierdzone przed 17 września 2025 r. realizuje się na dotychczasowych zasadach. Ustawa zwalnia też SPZOZ z obowiązku sporządzenia nowego programu w okresie realizacji programu już zatwierdzonego.
Dyrektor oddziału wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia ocenia prognozy przychodów i związane z nimi działania. Wojewoda ocenia, czy działalność szpitala jest dostosowana do mapy potrzeb zdrowotnych i planów transformacji. Każdy z nich ma 14 dni od otrzymania programu. Po ich stanowiskach kierownik może zmienić program, a zatwierdza go podmiot tworzący.
Kierownik co kwartał analizuje wykonanie programu i aktualizuje go, jeżeli jest taka potrzeba. Zmiany działań, wskaźników rezultatu albo struktury objętej programem przechodzą ponownie opiniowanie i zatwierdzenie. O pozostałych zmianach wystarczy poinformować podmiot tworzący.
Minister Zdrowia może zlecić Agencji analizę programu i jego realizacji, w tym sytuacji ekonomiczno-finansowej szpitala, jakości zarządzania oraz działań konsolidacyjnych i restrukturyzacyjnych. Agencja może wtedy poprosić o dane źródłowe i założenia, na których oparto program. Dlatego model finansowy przygotowujemy tak, żeby każdą liczbę dało się odtworzyć.
Wyłącznie elektronicznie, w formularzu udostępnionym przez Centrum e-Zdrowia. Strukturę organizacyjną dołącza się jako tabelę XLS, sprawozdanie finansowe jako plik XML, a dokument zatwierdzający program jako PDF. Program i każdą aktualizację podpisuje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo podpisem zaufanym.
Tak. Na wniosek szpitala z sieci szpitali NFZ może wykreślić profil systemu zabezpieczenia i zawrzeć umowę na ten sam profil w trybie hospitalizacji planowej albo leczenia jednego dnia. Umowę na stacjonarną opiekę długoterminową w miejsce wykreślonego profilu NFZ może zawrzeć wtedy, gdy przewiduje ją zatwierdzony program naprawczy.
Najwięcej czasu zajmuje zebranie i uzgodnienie danych z kilku działów szpitala. Termin podajemy po pierwszej rozmowie i wiążemy go z datą, do której program trzeba przekazać NFZ i wojewodzie. Pracę nad analizami warto zacząć przed zamknięciem roku obrotowego.
Aktualności
Faster: 20,3 mln zł z FEPD na transport publiczny
Parki bioróżnorodności w Wasilkowie: 3,9 mln zł
ŚCCS w Zabrzu: 30 mln zł z KPO na wymianę aparatury
Muzeum Popiełuszki w Okopach: 37,6 mln zł z FEnIKS
Wirtualna elektrownia OZE w Białymstoku: 49,6 mln zł
Cyfryzacja ewidencji gruntów na Podlasiu rozliczona
Status MŚP a przedsiębiorstwa powiązane: przykład
Limit de minimis 300 tys. euro: jak liczyć trzy lata
Rozpoczęcie prac a efekt zachęty w pomocy publicznej
Pierwsza rozmowa o programie naprawczym
Po rozmowie o sprawozdaniu i terminach przedstawimy zakres prac i ofertę.
Na pierwszą rozmowę wystarczy ostatnie sprawozdanie finansowe i informacja, kto jest podmiotem tworzącym.